Milieu en klimaat

Anno 2026 staan we voor grote duurzaamheidsopgaven: de aarde warmt op, de biodiversiteit neemt drastisch af en de leefomgeving van mensen overal ter wereld staat onder druk. Dit is grotendeels het gevolg van menselijk gedrag en de hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken voor producten, diensten energie en voeding – de milieudruk die daarmee gepaard gaat overschrijdt stelselmatig de grenzen van wat de aarde aankan.

Het programma Milieu & Klimaat heeft zich ook in de afgelopen jaren ontwikkeld van een -traditionele - sectorale bescherming van het milieu naar een meer integrale bescherming. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, naar een uitgebreider en integraal advies op het gebied van “duurzaamheid”. Dit begrip is niet meer weg te denken in het programma en het gemeentelijk beleid.
Een belangrijk aspect dat steeds meer aandacht krijgt is hoe we ervoor kunnen zorgen dat ons land bij geopolitieke verschuivingen minder afhankelijk is van andere landen voor de levering van grondstoffen. Daarvoor is de omslag naar een 'circulaire economie' nodig. Producten worden zoveel mogelijk binnen gesloten kringlopen geproduceerd, gedistribueerd en geconsumeerd. Zodoende wordt de waarde van grondstoffen, materialen en producten zo lang mogelijk behouden, waardoor er bijna geen afval meer is. Dit leidt tot een bijdrage aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het creëren van een schoon milieu en een veilige en schone leefomgeving en de leveringszekerheid van grondstoffen. In een toekomstige circulaire economie is het de bedoeling om alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biogrondstoffen te gebruiken en hergebruiken.

Prestaties zichtbaar Nee

Doelstelling - A: Doorgaande verbetering duurzaamheid en het verminderen van milieugevolgen - Sustainable Development Goal 11: duurzame steden

Doorgaande verbetering van duurzaamheid in de hele gemeente. Duurzaamheid speelt op allerlei terreinen; bij groen- en waterstructuren, bouwen, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones.

Relatie met strategisch doel

Prestaties

Het begrip duurzaamheid voor de gemeente vertalen in concrete voorbeelden en toetsbare normen. Door inzet van kennis en advies over duurzaamheidsthema's worden initiatieven (in het voortraject) van o.a. ruimtelijke ontwikkelingen, bij groen- en waterstructuren, Klimaatadaptatie, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones gefaciliteerd. Onder duurzaamheidsthema's verstaan we: Circulariteit, Ecologie en biodiversiteit, Klimaatadaptatie (programma 3) en Energietransitie (programma 12)

Door middel van natuur- en milieueducatie worden inwoners, met name via de basisscholen, bewust gemaakt van de zorg voor de eigen leefomgeving en dierenwelzijn.

Doelstelling - A: Gezonde leefbare toekomstbestendige stad - Sustainable Development Goal 9: duurzame industrie

Het doel van de huidige milieuregelgeving is het terugdringen van de milieugevolgen, met name op de aspecten geluid, luchtkwaliteit, geuroverlast, bodemverontreinigng en energiegebruik. Vaak is deze bescherming nog sectoraal, maar we werken naar een steeds meer integrale bescherming, die vanaf 1 januari 2024 wettelijk is vastgelegd in de nieuwe Omgevingswet. Het begrip omgevingswaarde speelt een belangrijke rol in de Omgevingswet, die doorvertaald moeten worden in de Omgevingsvisie. De vastgestelde omgevingsvisie zet in op een ambitieus milieubeleid. In de omgevingsvisie wordt een integrale afweging gemaakt van alle belangen die in de fysieke leefomgeving een rol spelen, het gaat over de wijze waarop we al die belangen laten meewegen in het proces. Het gaat over duurzame, ecologische, ruimtelijke, economische, sociale, financiële, klimaat, of energietransitie belangen. Hoe zorgen we er met elkaar voor dat al deze – soms tegenstrijdige - belangen voldoende tot zijn recht komen. En hoe zorgen we ervoor dat we hierin initiatieven van bewoners en bedrijven voldoende kunnen ondersteunen.

Relatie met strategisch doel

Prestaties

De Omgevingsdienst IJsselland verzorgt de gemeente Deventer de vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies op gebied van de milieuaspecten van de regelgeving in de Omgevingswet. Dit om structurele overschrijdingen van milieunormen in de fysieke leefomgeving tegen te gaan waarbij er extra aandacht is voor energietoezicht op energierelevante bedrijven.

Toelichting

Er is opnieuw een personele wisseling aangekondigd bij de ODIJS voor het project Energie en bedrijven. Het loopt nu goed maar we maken ons zorgen over de overdracht

Prestatie gewijzigd?

Nee

Budget aanpassing

Nee

Historie

1ste kwartaal rapportage 2026

We stimuleren energiebesparing bij grote bedrijven bovenop wettelijke verplichtingen en maken bedrijventerreinen toekomstbestendig door gerichte maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie, tegengaan van hittestress, circulariteit en aanvullende duurzaamheidsbesparingen.

In de nieuwe Omgevingswet staat het begrip “fysieke leefomgeving” centraal. Bij de uitvoering van deze wet komen alle aspecten van de fysieke leefomgeving samen: In 2026 werken we aan de ontwikkelingen die samenhangen met de vertaling van het tijdelijke deel van het Omgevingsplan naar definitieve voorschriften. We nemen deel aan het SPRONG traject waarin we samen met andere gemeenten ondersteund worden in dit proces. Integrale gebiedsontwikkeling is in dit kader onontbeerlijk en het is zaak om hierin een evenwichtige afweging te maken. Elk gebied heeft eigen kwaliteiten die versterkt kunnen worden en hoe kunnen we daarbij de dilemma’s (stikstof, ecologische kwaliteit, ruimte, economie, klimaat, financieel) helder maken en bepalen welke waarden – in een bepaald gebied- voor gaan? Veel kennis is al binnen de gemeente aanwezig, vaak nog wel versnipperd en gefragmenteerd. Zo is er bijvoorbeeld al veel informatie over bodemonderzoeken, luchtkwaliteit, externe veiligheid, geluid, natuurwaarden, ecologische kennis, landschapselementen, enzovoorts. In het kader van de Omgevingswet, de op te stellen Omgevingsvisie en het Digitaal Stelsel Omgevingswet, de DSO zal deze informatie verder ontsloten en in kaart gebracht moeten worden.

Het onderzoeken en monitoren van de kwaliteit van bodem en grondwater en het waar nodig saneren van verontreinigingen zodat alle risico’s als gevolg van bodemverontreiniging zijn weggenomen of beheerst. Het preventief (laten) beoordelen van de kwaliteit van de bodem bij aangewezen milieubelastende activiteiten. In het kader van de basisregistratie ondergrond (BRO), zal informatie over de chemische bodemkwaliteit ook breder digitaal toegankelijk gemaakt moeten worden.

Het verder terugdringen van geluidoverlast als gevolg van verkeer en geluidoverlast van milieubelastende activiteiten zoveel als mogelijk voorkomen. Het verminderen van geluidoverlast als gevolg van auto- en treinverkeer door het uitvoeren van saneringsmaatregelen, zodat de geluidoverlast in geen enkele woning in Deventer boven de wettelijke norm ligt.

Vanaf 2018 is de gemeente Deventer deelnemer aan het Schone Lucht Akkoord (SLA), waarmee het zich heeft verplicht om op verschillende taakvelden extra inzet te plegen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Jaarlijks rapporteren we over de genomen maatregelen.

Doelstelling - A: Zorgvuldig omgaan met grondstoffen, circulariteit bevorderen - Sustainable Development Goal 12: verantwoorde consumptie

Er is steeds meer noodzaak aanwezig om zorgvuldiger om te gaan met grondstoffen. Veel grondstoffen zijn kostbaar en – uiteindelijk – schaars. De gestelde doelstellingen zijn om 50% circulair te zijn in 2030 en om volledig (100%) circulair te zijn in 2050. We dienen de transitie naar een circulaire samenleving te versnellen. Het gaat om het op- en ombouwen naar een circulaire economie.We voeren het uitvoeringsprogramma Deventer Circulair 2025-2027 uit.

Relatie met strategisch doel

Prestaties

Initiatieven ondernemen om zuiniger om te gaan met kostbare grondstoffen en producten en daarbij het hergebruik van grondstoffen bevorderen. Meer aandacht voor de kwaliteit van steeds meer specifieke grondstofstromen (bouwmaterialen, grind, stenen, hout, biomassa). Ook zullen we verwerkingsinitiatieven meer en meer beoordelen op totale milieu en sociale; inclusief de impact van de materialen (CO2 belasting, grondstoffen kompas, klimaatzaken en biodiversiteitsverlies in internationale verplichte Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) rapportage (milieu en sociale impact van bedrijfsactiviteiten). Het is belangrijk om expertise over de ontwikkelingen van de verwerkingstechnieken te combineren met vragen in de markt.

Het nieuwe grondstoffenplan 2025 van de gemeente, dat in samenwerking met Circulus is opgezet voeren we verder uit. Het zo veel mogelijk gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval, onder meer door hogere scheidingspercentages gft, papier, glas en plastic staat hierin centraal.

Toelichting

Gemeente Deventer doet het landelijke gezien zeer goed maar we zien ook ruimte voor verbeteringen, met namen in GFT en textiel.

Prestatie gewijzigd?

Nee

Budget aanpassing

Nee

Historie

1ste kwartaal rapportage 2026

Circulaire principes worden steeds meer integraal onderdeel van het beleid- en besluitvormingsproces en de uitvoering van de gemeente. Het is een manier van denken over hoe we met grondstoffen, producten en afval omgaan. Binnen de gemeente gebeurt al veel. Vaak nog wel ad hoc en afhankelijk van de betreffende medewerker en zijn of haar expertise. Aan ons de taak om deze acties verder te versterken, door dit in samenwerking op te pakken en dit breder uit te zetten. We richten ons op Bouwen, Leefomgeving en Goederen.

Toelichting

Met een recente tussentijdse rapportage zijn het college en de raad geïnformeerd over de voortgang van het uitvoeringsprogramma Deventer Ciruclair.

Prestatie gewijzigd?

Nee

Budget aanpassing

Nee

Historie

1ste kwartaal rapportage 2026

Doelstelling - A: Biodiversiteit en ecologie - Sustainable Development Goal 15: leven op het land

De maatschappelijke roep om het behoud en herstel van biodiversiteit groeit. De inwoners van gemeente Deventer verwachten dat hier meer aandacht aangegeven wordt. Dit maakt dat het nodig is om de waardevolle gebieden goed in kaart te hebben en te beheren. Daarbij dient een beleidskader en waarden vastgesteld te worden voor gezonde ecosystemen en biodiversiteit. Er is een steeds grotere vraag naar de inzet van de functie van de stadsecologen. Zowel het Biodiversiteitsplan als de Groen/blauwe hoofdstructuur worden in 2025 vastgesteld. Het ecologische aspect van de Groen/blauwe hoofdstructuur maakt integraal onderdeel uit van de vaststelling van een Groen/blauwe hoofdstructuur en zal ook deel uitmaken van de komende herziening van de Omgevingsvisie.

Relatie met strategisch doel

Prestaties

Het uitvoeren van het biodiversiteitsplan , de Groen Blauwe Hoofdstructuur en het mede opstellen van het uitvoeringsprogramma groen. Belangrijke beleidsuitgangspunten zijn: het toepassen van streekeigen soorten (minimaal 75%); accent leggen op karakteristieke en bijzondere Deventer soorten, Natuur Inclusief Bouwen, ecologisch maaibeheer en het Soortmanagementplan.Het uitvoeren van de jaarlijkse flora en fauna onderzoeken.

Door inzet van (lokale) ecologische kennis en advies bij ruimtelijke ontwikkelingen, vergunningverlening en onderhoud van de openbare ruimte streven we ecologisch optimale situaties na. Hierbij benutten we actief het netwerk van vrijwilligers.

Toelichting

De inzet van ecologische kennis gaat over het algemeen goed in projecten maar blijft wel aandacht verdienen.

Prestatie gewijzigd?

Nee

Budget aanpassing

Nee

Historie

1ste kwartaal rapportage 2026

Het biodiversiteitsplan wordt deels uitgevoerd binnen de bestaande formatieruimte en door het in de VJN 2025 beschikbaar gestelde budget. De afgelopen twee jaar zijn er meerdere moties rondom biodiversiteit ingediend en aangenomen. Deze moties vragen in meer of mindere mate om koerswijziging in het beleid en uitvoering. Hieraan zijn kosten verbonden die - hoe gering soms ook - niet uit de huidige begroting gedekt kunnen worden. We voeren budget op om de komende tien jaar middelen te hebben waarmee we quick-wins kunnen benutten.

Toelichting

Biodiversiteitsplan is inmiddels opgesteld en vastgesteld. Doelstelling nu gericht op uitvoering. Deze loopt goed. De inzet van de projectleider biodiverse leefomgeving brengt daarin een versnelling.

Prestatie gewijzigd?

Budget aanpassing

Nee

Historie

1ste kwartaal rapportage 2026

Afwijkingen deze periode

Omschrijving	Taakveld	Soort afwijking
Geluidsaneringen		Autonome afwijking
De voorbereiding geluidsaneringen van panden binnen de gemeente Deventer zijn momenteel allemaal afgerond. Van de ontvangen voorbereidingssubsidie van het Rijk is €175.000 niet besteed. Dit bedrag kan vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Dekking: Verrekening met algemene middelen
Haalbaarheidsonderzoek Ondergrondse verkabeling		Budgetoverheveling
Het trajectplan van Tennet ten aanzien van de ondergrondse verkabeling heeft vertraging opgelopen. Hierdoor loopt dit project door in 2027. Voorgesteld wordt een bedrag van €486.000 over te hevelen naar 2027. Dekking: Dekking binnen eigen programma
Uitvoering motie bermen in bloei		Herschikking
In het kader van de motie 'bermen in bloei' wordt in 2026 €100.000 geïnvesteerd in het omvormen van gazon naar bloemgras. De uitvoering vindt plaats vanuit het taakveld groen binnen programma Leefomgeving. Dekking: Dekking vanuit ander programma
Omgevingsdienst		Risico
In 2025 ontving de gemeente een forse eindafrekening van de Omgevingsdienst IJsselland als gevolg van extra ureninzet bovenop de jaaropdracht. Dit betrof met name adviesverzoeken. Ook in 2026 is weer sprake van een hogere ureninzet door adviesverzoeken aan de Omgevingsdienst. Op dit moment is nog geen exacte prognose af te geven, maar de verwachting is wel dat dit leidt tot een nadeel in 2026. Dekking: Dekking (nog) niet van toepassing
Technische wijziging		Overige afwijking
De cijfers in dit programma worden aangepast naar aanleiding van technische begrotingswijzigingen. In bijlage 2 - Technische wijziging 2e Tussentijdse rapportage 2026 is een nadere specificatie opgenomen. Dekking: Dekking vanuit ander programma
Regio Deal project Vezelvallei		Autonome afwijking
In 2026 hebben wij van de gemeente Apeldoorn een subsidie van €292.000 ontvangen op grond van de subsidieregeling Regio Deal 'Sterker in 3D'. Deze subsidie is verstrekt voor het project Vezelvallei: een klimaatneutraal en bio-circulair bedrijventerrein. Dekking: Dekking binnen eigen programma
Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) vergoeding		Autonome afwijking
In 2019 heeft de Europese Unie de richtlijn voor kunststof wegwerpproducten (Single-Use Plastics, SUP) vastgesteld. Onderdeel hiervan is de regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor zwerfafval. Deze regeling bepaalt dat producenten van kunststof wegwerpproducten financieel bijdragen aan de kosten die gemeenten maken voor het voorkomen, inzamelen en opruimen van zwerfafval. Voor de gemeente Deventer bedraagt deze bijdrage in 2025 €261.000 en de denkrichting is om dit gelijkelijk te verdelen over programma Leefomgeving (onderdeel Openbare Ruimte en Straatreiniging) en programma Milieu en Klimaat (taakveld Afval). Het bedrag van €130.000 wordt binnen het taakveld Afval verrekend met de stelpost inkomsten. Deze verdeling sluit aan bij de wijze waarop de gemeente de opgave rond zwerfafval aanpakt. Vanuit programma Milieu en Klimaat worden inwoners gestimuleerd om afval beter te scheiden en afval op de juiste manier aan te bieden. Dit draagt bij aan het voorkomen van zwerfafval, illegale stortingen en bijplaatsingen. Vanuit programma Leefomgeving worden onder meer de werkzaamheden van het Groenbedrijf bekostigd voor het opruimen van zwerfafval in de openbare ruimte. Dekking: Dekking binnen eigen programma

Financiële aanpassingen

Specificaties wijzigingen deze periode

Onderwerp		2026	2027	2028	2029
Haalbaarheidsonderzoek Ondergrondse verkabeling	Lasten	-486	486	0	0
Uitvoering motie bermen in bloei	Lasten	-100	0	0	0
Technische wijziging	Lasten	-247	-35	-35	-35
Regio Deal project Vezelvallei	Lasten	291	0	0	0
Totaal lasten		-542	451	-35	-35
Geluidsaneringen	Baten	-175	0	0	0
Technische wijziging	Baten	-36	0	0	0
Regio Deal project Vezelvallei	Baten	291	0	0	0
Totaal baten		80	0	0	0
Saldo		621	-451	35	35

Meer informatie

Per onderdeel

Exploitatie
(bedragen x€1.000)
	Primitieve begroting	Begrotingswijzigingen	Begroting na wijzigingen	Wijzigingen deze periode	Begroot cumulatief
Lasten	21.486	1.671	23.157	-541	22.616
Baten	16.651	767	17.418	80	17.499
Saldo	-4.835	-904	-5.739	622	-5.117
Reserves
(bedragen x€1.000)
	Primitieve begroting	Begrotingswijzigingen	Begroting na wijzigingen	Wijzigingen deze periode	Begroot cumulatief
Storting	24	0	24	20	44
Putting	886	904	1.790	-691	1.099
Saldo	862	904	1.766	-711	1.055
Voorzieningen
(bedragen x€1.000)
	Primitieve begroting	Begrotingswijzigingen	Begroting na wijzigingen	Wijzigingen deze periode	Begroot cumulatief
Uitgaven	0	0	0	25	25
Inkomsten	0	0	0	0	0
Saldo	0	0	0	-25	-25
Investeringen
(bedragen x€1.000)
	Primitieve begroting	Begrotingswijzigingen	Begroting na wijzigingen	Wijzigingen deze periode	Begroot cumulatief
Uitgaven	0	0	0	0	0
Inkomsten	0	0	0	0	0
Saldo	0	0	0	0	0

Exploitatie (bedragen x €1.000)
Programma	Besloten via	Lasten	Baten	Saldo
Milieu en klimaat	2025-791 Meerjarenbegroting 2026-2029	21.486	16.651	-4.835
Milieu en klimaat	2025-928 2e Tussentijdse rapportage 2025	50		-50
Milieu en klimaat	2026-388 Jaarstukken 2025	934	80	-854
Milieu en klimaat	2026-273 1e Tussentijdse rapportage 2026	687	687	0
	Totaal programma	23.157	17.418	-5.739
Reserves (bedragen x €1.000)
Programma	Besloten via	Lasten	Baten	Saldo
Milieu en klimaat	2025-791 Meerjarenbegroting 2026-2029	24	886	862
Milieu en klimaat	2025-928 2e Tussentijdse rapportage 2025	0	50	50
Milieu en klimaat	2026-388 Jaarstukken 2025	0	854	854
	Totaal programma	24	1.790	1.766